Leer

Haring en staal

1.1 Om na de Tweede Wereldoorlog haring en vis onder de aandacht van de bevolking te brengen, werd door de afdeling Vis van het Voorlichtingsbureau van de Voedingsraad (vanaf 1957 Productschap voor Vis en Visproducten) uitgebreid campagne gevoerd. Nieuw was de ‘bedrijfschapsprijs’. Doel was de schipper en bemanning van een schip te stimuleren een zo goed mogelijk product aan te leveren. De kwaliteit werd mede bepaald door de goede ‘handling’ en verzorging aan boord. De prijs bestond uit een speciale wimpel en zilveren wisselbeker. De bemanning en reder ontvingen als herinnering een zilveren legpenning.Bij de toekenning maakte het Bedrijfschap onderscheid tussen gezouten haring aangevoerd te IJmuiden en verse zeevis en verse haring aangevoerd te IJmuiden, Scheveningen en Vlaardingen.De uitreiking van de prijzen vond plaats een paar dagen voor de afvaart van de vloot en zorgde zo voor extra publiciteit in kranten en radio.
After WWII, the Fish Department of the Nutrition Consulting Office (which became the Society for Fish and Fish Products after 1957) heavily promoted the consumption of herring and fish.New was the so-called “Enterprise Award’. The prize should motivate the skipper and crew of a ship to supply the best product possible. The quality was also determined by the handling and care on board. The trophy was a special pennant and a silver cup. The crew and the owner of the ship received a silver medal as a remembrance.Granting the award, the Society made a difference between the salted herring that was brought to IJmuiden and fresh fish and herring from IJmuiden, Scheveningen and Vlaardingen.The awards were given a few days before the departure of the fleet. This provided additional publicity in the newspapers and on the radio.  

3.1 Midden 19e eeuw vestigde een scheepsbouwwerf zich voor het eerst op een plek buiten het centrum, namelijk aan de Maas. Met het verdwijnen van de visserij was het voor de werven moeilijk het hoofd boven water te houden. Havenbedrijf Vlaardingen-Oost (HVO) was het laatste professionele scheepsreparatiebedrijf dat incidenteel nieuwbouw pleegde. HVO beëindigde de activiteiten in 2004.
It was not until the middle of the 19th century that a shipbuidling yard was established outside the centre of Vlaardingen, on the bank of the river Maas. When fishery disappeared, it became increasingly difficult for the yards to survive. ‘Havenbedrijf Vlaardingen-Oost’ (HVO) was the last professional company that not only repaired ships but incidentally also built new ones. HVO ceased to exist in 2004.

3.2 Het op papier uittekenen van schepen is pas in de eerste helft van de 18e eeuw in Nederland geïntroduceerd. Door tekeningen te maken, kon de scheepsbouwer nog voor de feitelijke bouw veranderingen aanbrengen. Hierdoor kwam het ontwerpproces los van het bouwproces. De vele particuliere scheepswerven bleven nog eeuwenlang bouwen volgens de oude methode namelijk op basis van ervaring en het toepassen van een aantal regels. Een getekend ontwerp kon eenvoudig als uitgangspunt dienen voor een nieuw schip. Dit bespaarde niet alleen geld, maar bood ook ruimte voor verbeteringen. Technische tekeningen en wis- en natuurkundige berekeningen speelden namelijk een steeds grotere rol in de scheepsbouw.
The drawing of ships on paper was first introduced in The Netherlands during the first half of the 18th century. By creating drawings the shipbuilder was able to make changes before the start of the actual building. This separated the design process from the construction process. The many privately owned ship yards continued to construct ships according to the old method, based on experience and applying certain rules.A drawn design could simply be used as the starting point for a new ship. This did not just save money, but also provided opportunity for improvement. Technical drawings and mathematical and physical calculations played an increasingly important role in shipbuilding.

3.3 Halfmodellen speelden, net als de tekeningen, op scheepswerven een rol bij het ontwerp van een schip. Sommige scheepsbouwers maakten op basis van een halfmodel tekeningen waarnaar het schip gebouwd kon worden. Dit type model kon ook worden gebouwd als presentatiemodel; om een indruk te geven van het te bouwen schip. De op de scheepswerf aanwezige timmermannen maakten de modellen. Soms waren deze zo verfijnd en van fraaie details voorzien dat het model als cadeau aan de opdrachtgever werd geschonken.
Half models, like the drawings, were important to the ship yards for the design of a ship. Some shipbuilders made drawings based on a half model after which a ship could be built. This type of model could also be made for presentation, to give an impression of the future ship. The carpenters that worked on the ship yards made the models. Sometimes they were so refined and equipped with beautiful details that the model was given as a present to the client.

4.1 De rivier de Merwede was begin 18e eeuw moeilijk bevaarbaar geworden. Rond 1738 voerde men werken uit met de bedoeling de problemen op te lossen. Het richtte weinig uit en men besloot de problemen van de gehele Merwede in kaart te brengen. Riviercartograaf en landmeter Melchior Bolstra voerde de opdracht uit en maakte een kaart bestaande uit zes bladen. Een verkleinde versie (vijf bladen) werd uiteindelijk gedrukt. Het rivierbed is gedetailleerd weergegeven en de resultaten van het rivierkundig onderzoek staan op de kaart. Ook zijn de steden langs de rivier getekend waaronder Brielle, Maassluis en Vlaardingen. De Nieuwe Waterweg, 125 jaar later pas aangelegd tussen 1864-1872, is op deze kaart al ingetekend. De Nieuwe Waterweg maakte uiteindelijk de doorgang naar de Rotterdamse haven vrij.
In the beginning of the 18th century, the River Merwede had become difficult to navigate. About 1738, efforts were made to solve these problems. However, to no avail. Therefore, it was decided to chart the problems of the Merwede on a special map.Melchior Bolstra, river cartographer and surveyor, executed the assignment and created a map that consisted of six leaves. Ultimately, a smaller version (five leaves) was printed. The riverbed is reproduced in detail and the results of the research are shown on the map. The map also shows the towns located on the river bank, like Brielle, Maassluis and Vlaardingen. The New Waterway, which was first dug 125 years later between 1864-1872, is already drawn on the map. The New Waterway ultimately opened the passage to the harbour of Rotterdam.

4.2 De schepen waren eerst van hout en voorzien van zeilen. Deze haringbuizen en hoekers werden aan het eind van de 19e eeuw vervangen door loggers. Deze waren van hout, maar kwamen later ook in ijzeren en stalen uitvoeringen, voorzien van stoom- of motorvermogen. Na de Tweede Wereldoorlog deed de trawler zijn intrede. In 1992 werd het laatste voor Vlaardingse rekening varende vissersschip de VL 70 Astrid verkocht.
The ships were first made of wood and were equipped with sails. At the end of the 19th century, these so-called herring busses and hookers were replaced by luggers. These were made of wood. Later they were also made of iron and steel, equipped with steam or motor capacity. After WWII the trawler arrived. In 1992, the VL70 Astrid, the last fishing ship that sailed for Vlaardingen, was sold.  

5.1 De kaart was een ontwerp van Gerrit Dirk Bom. De firma Bom bracht in 1887 ‘Van Keulen’s Almanak voor de Zeevisscherij’ uit. De kaart was als bijlage van deze almanak ontworpen en gedrukt. Het was de bedoeling elk jaar een almanak met kaart uit te brengen waar eventuele wijzigingen in verwerkt zouden worden. Het is slechts bij één uitgave gebleven. Op de kaart zijn vlaggen en merken van rederijen opgenomen, maar ook naamvlaggen en kleuren van schepen die voor de rederijen voeren. Vissersschepen hadden verschillende vlaggen aan boord. Deze werden gebruikt voor de onderlinge communicatie op zee. Ook kon men door het hijsen van een bepaalde vlag laten zien dat het aan het vissen was. Daarnaast nam men de zoutvlag en de ‘klaarvlag’ mee. De laatste werd gehesen ten teken dat douaneformaliteiten waren afgehandeld. Verzekerings- en reclamevlaggen en de al dan niet gewonnen wimpel voor de best verzorgde haring van het Bedrijfschap dienden als herkenning, maar zeker ook als versiering.
The map was a design made by Gerrit Dirk Bom. In 1887, the company Bom published ‘Van Keulen’s Almanak voor de Zeevisscherij’. The map was designed and printed as a supplement to this almanac. The intention was to publish an almanac with map with possible changes annually. However, only one edition was published. The map shows flags and logo’s of ship yards, and also name flags and colours of ships that sailed for the shipping company. Fishing ships carried various flags on board. They were used for communication between ships at sea. Also, by hoisting a certain flag, you could show that you were fishing. Additionally, the ‘salt flag’ and ‘ready flag’ were brought along. The latter was hoisted to show that customs formalities had been finalized. Insurance and promotional flags and possibly the pennant awarded for the best cared-for herring served not only as identification but also as decoration.