De Klepduiker, het topstuk van Peter Dingenouts

dinsdag 3 april 2018

Na zijn vervroegde uittreding bij de Windmill, kreeg Peter Dingenouts meer tijd voor zijn interesse in historisch Vlaardingen en geschiedenis in het algemeen. Hij volgde de cursus ‘Ken uw stad’ en werd via het serviceteam vrijwilliger in het Visserijmuseum. Na een onderbreking meldde hij zich in 2015 bij Museum Vlaardingen als gastheer. Voor Peter is dit een uitstekende combinatie van hobby en publiekscontacten.

Zijn topstuk is de klepduiker, die in 1995 werd opgegraven op het landgoed Hoogstad. Rond dat jaar werd een archeologisch onderzoek ingesteld in verband met de ontwikkeling van het gebied. Daarbij werd, tot verrassing van de onderzoekers, een perceel met kunstmatig aangebrachte dammen aangetroffen, waaronder een exemplaar van vóór de komst van de Romeinen. De waterbeheersing van dat gebied werd geregeld met klepduikers. Een duiker was een holle ‘buis’ die ingegraven werd in een dam. Eén uiteinde van de duiker werd flexibel afgesloten met een naar buiten scharnierende klep en het andere uiteinde was een open eind. Hierdoor werd bereikt dat het water kon worden afgevoerd maar dat, door het automatisch sluiten van de klep, er bij vloed geen water naar binnen kon stromen. Daarmee werd het mogelijk om de grond in te polderen. Deze werkwijze om water gecontroleerd in- en uit te laten stromen, wordt ook nu nog toegepast in het watermanagement van Nederland.

De klepduiker die in het Museum Vlaardingen ligt is vermoedelijk uit 100 na Chr. Hij bestaat uit twee uitgeholde boomstammen van elzenhout, met een lengte van grofweg 3.20 m en 3.60 m. De archeologen vermoeden dat het uithollen van de beide boomstammen is gebeurd met een lepelboor. Beide boomstammen passen in elkaar en er is een stop en uitsparing aangebracht om te voorkomen dat ze uit elkaar kunnen bewegen. Aan één van de uiteinden is een gat gemaakt voor bevestiging van de klep. Die klep is niet gevonden.

Klepduikers werden nergens anders ter wereld aangetroffen dan in de Maasmondingen. De klepduiker uit Museum Vlaardingen is het oudste exemplaar van Nederland en zelfs van Noordwest Europa. Toepassing van dammen en klepduikers was een vroege overwinning van de Vlaardingers in hun eeuwige strijd om droge voeten te houden.

Het historische belang van die twee uitgeholde boomstammen in ons museum maakt de klepduiker tot een gewichtig topstuk van de vrijwilliger.

Met dank aan geschiedenisvanvlaardingen.nl en biesbosch.nu.