Het topstuk van Jan van de Voort

woensdag 15 augustus 2018

Ditmaal een topstuk van de meest bekende vrijwilliger: Jan van de Voort. Jan is vanaf 1970 als afgestudeerd historicus in een staffunctie verbonden met het Visserijmuseum, later Museum Vlaardingen, en na zijn VUT, vanaf 2004 als vrijwilliger. Hij spreekt vol vuur over die tijd vol ontwikkeling, waarin hij naast historicus, ook vanaf de start het proces van de codering en computerisering ter hand heeft genomen, uitgebouwd en gepromoot.

Naast het feit dat alle objecten in het museum ooit door zijn handen zijn gegaan, is zijn kennis van de Vlaardingse visserij indrukwekkend en dit werkt door in zijn keuze van de haringkroon als topstuk. Die keuze zegt iets over de historische en verhalende waarde van dit museumstuk. Rondom de aankomst van de Hollandse Nieuwe bestond in Nederland een bijzondere cultus. De schipper en de bemanning die de haringrace gewonnen hadden, werden feestelijk ingehaald en deskundige Vlaardingers bespraken de kwaliteit van de eerste haring breeduit en vergeleken deze met eerdere vangsten.

De nieuwe haring was de opmaat voor een mooi seizoen en hoop op een gezond leven want: “Haring in het land; dokters aan de kant.” Het genot van de eerste haring werd prachtig verwoord in lofdichten en aan de koningin werd de koninginneharing vol trots gepresenteerd. Deze Vlaardingse betrokkenheid was begrijpelijk, want vele gezinnen waren afhankelijk van de visserij en aanverwante handel en industrie en een optimistische opsteker in moeilijke tijden werd zeer gewaardeerd. Zodra de Hollandse Nieuwe binnen was werd er een haringkroon bij de vishandelaren aan de gevel gehangen. Deze praktijk was algemeen gebruik vanaf ongeveer 1850 tot kort voor de Tweede Wereldoorlog. Het symbool van de haringkroon is waarschijnlijk een afgeleide van de bruiloftskroon, zoals deze rond de 17e eeuw aan pasgetrouwde echtparen werd overhandigd als gelukwens.

De Vlaardingse haringkroon in Museum Vlaardingen is door toeval in handen gekomen van het museum. Enige jaren geleden verhuisde weduwe Van Abshoven. Zij had nog vele vuilniszakken vol memorabilia van de rederij Flevo/Van Abshoven. Zij kon deze niet meeverhuizen en informeerde Jan van de Voort hierover, die samen met toenmalig directeur Joop van Dorp onmiddellijk een onderzoek instelde, waarbij tot grote verrassing een haringkroon tevoorschijn kwam. Deze kroon van ca. 1890, voorzien van de Nederlandse, Vlaardingse en Rotterdamse vlaggen, hangt nu dus te pronken bij de balie. Onderaan de kroon hangt een houten model van een haring, die middels een glazen contragewicht omhoog en omlaag kan worden getrokken, mogelijk om de openingstijden van de winkels aan te geven. Dat de haringkroon afkomstig was van de inboedel van de rederij Flevo/Van Abshoven is niet verwonderlijk, omdat Van Abshoven feeling had voor reclame voor zijn bedrijf. Deze haringkroon werd aan de gevel van de rederij gehangen in het geval dat een schip van die reder de haringrace gewonnen had.

Jan verdiepte zich in de historie van haringkronen en kreeg later een Amsterdamse haringkroon aangeboden, die ook in het museum terecht kwam. Uit documentatie bleek dat het ophangen van haringkronen een algemeen gebruik is geweest in Nederland echter… Museum Vlaardingen heeft waarschijnlijk als enig museum ter wereld nog twee haringkronen in de collectie, om de bezoekers iets mee te geven van de opwinding van het arriveren van de Hollandse Nieuwe. En dit maakt het topstuk van Jan van de Voort bijzonder en uniek in zijn soort.